بخش اول
انواع شرکتهای تجاری در ایران
در ایران، شرکتهای تجاری میتوانند طبق قانون ۲۰ تجارت به هفت نوع تقسیم میشوند:
- شرکت سهامی
- شرکت مسئولیت محدود
- شرکت تضامنی
- شرکت نسبی
- شرکت مختلط غیر سهامی
- شرکت شرکت مختلط سهامی
- شرکت تعاونی تولید و مصرف
۱- شرکت سهامی
همانطور که از نام این نوع شرکت پیداست شرکت سهامی به شرکتی میگویند که سهامی آن بین شرکا تقسیم شده و هر یک از صاحبان سهام مبلغی مشخص را دارا هستند، شرکتهای سهامی مختص فعالیتهای بازرگانی میباشد هرچند که موضوع فعالیت صرفا بازرگانی نباشد.
در این نوع از شرکتها سهام حداقل بین سه شخص تقسیم میشود، شرکتهای سهامی خود به دو بخش تقسیم میشود که به شرح زیر میباشد.
الف: نوعی از شرکتهای سهامی وجود دارد که موسسین آن بخشی از سرمایه مشخص شرکت را بین مردم از طریق فروش در بورس با حداقل ۵۱ درصد سهام واگذار میکنند، به این مدل از شرکتها سهامی عام گفته میشود
ب: نوع دیگری از شرکتهای سهامی وجود دارد که تمامی سرمایه آنها در بدو تاسیس شرکت توسط تمامی موسسین که حداقل سه نفر باید باشند تامین میگردد، به اینگونه از شرکتها سهامی خاص گفته میشود
۲- شرکت با مسئولیت محدود
در حقیقت تقریبا شرح فعالیت این مدل کاری شرکت در نامش مشخص است، در شرکتهای مسئولیت محدود تمامی سرمایه نقدی پرداختی و غیرنقدی، توسط شرکاء تعیین شده و تقویم و تسلیم گردد.
شرکت مسئولیت محدود شرکتی است که فی مابین دو یا چند شخص برای انجام فعالیتهای تجاری ایجاد شده که میزان سهام هر یک از شرکاء مشخص میشود. در شرکتهای مسئولیت محدود حتما باید عبارت مسئولیت محدود در انتهای نام شرکت قید گردد. از مهمترین فواید شرکتهای مسئولیت محدود میتوان به این اشاره داشت که نیازی به سرمایه مهم ندارند و میتوانند با سهام داران اندک انجام به امور تجاری کنند.
۳- شرکت تضامنی
این مدل از شرکت فعالیتی است که بین دو یا چند نفر برای انجام فعالیت های تجاری تضامنی شکل میگیرد.همچنین در شرکتهای تضامنی حداقل باید نام یکی از شرکا در نام شرکت قید شود و در نهایت از عباراتی همچون شرکاء یا برادران در انتها استفاده شود.
ضمنا اگر دارایی شرکت برای ادای تمامی قروض به قدر کفایت نباشد، مسئولیت پرداخت قروض با هریک از شرکا در شرکت تضامنی است.
۴- شرکت نسبی
طبق آیین نامه قانون تجارت در کشور وقتی فعالیت تجاری در تحت اسمی مخصوص بین حداقل دو نفر و یا بیشتر تشکیل میشود و مسئولیت هر کدام از شرکا به نسبت سرمایه است که در بین شرکت گذاشته اند، شرکت نسبی میگویند.
در این سبک از شرکت باید حتما نام یکی از شرکا در اسم شرکت قید شود، همچنین در انتهای نام شرکت از عبارتی همچون وشرکا و یا برادران استفاده شود.
از تلفیق مواد ۱۸۵ و ۱۸۹ قانون تجارت میتوان نتیجه گرفت که شرکتهای نسبی و تضامنی دارای نقاط مشترک زیادی هستند. از جمله میتوان موارد زیر را نام برد:
شرکت نسبی همانند شرکت تضامنی زمانی تشکیل میشود، که تمام سرمایه نقدی و غیرنقدی تایید شده باشد.
در هر دو شرکت های نسبی و تضامنی، اعضاء شرکت باید حداقل یک نفر را از میان خود یا از خارج به عنوان مدیر انتخاب کنند.
در هر دو شرکت نسبی و تضامنی هیچ یک از اعضا نمی توانند بدون اطلاع تمام شرکا سهم خود را به افراد دیگر منتقل کنند.
تمام مقررات مربوط به فعالیت و انحلال شرکت و تغییر شرکا در شرکتهای نسبی مشابه شرکتهای تضامنی میباشد.
۵- شرکت مختلط غیرسهامی
شرکتهای سهامی مختلط غیر سهامی به مجموعهای میگویند که برای فعالیت تجاری در عنوانی مخصوص فی مابین یک یا چند شخص شریک ضامن و بین یک یا چند شریک با مسئولیت محدود بدون انتشار سهام تشکیل میشود.
در بعضی از موارد این امکان وجود دارد شرکتهای سرمایهای با شرکتهای ضمانتی تلفیق شده و شکل جدیدی از شرکت را ایجاد میکند، به این شکل که شرکای ضامن با شرکایی که مسئولیت آنها محدود میباشد تلفیق و تحت عنوانی جدید در یک شرکت یکسان دارای سهم میشوند. در این روش شریک ضامن مسئول کلیه قروضی که حتی این احتمال وجود دارد علاوه بر دارایی موجود در شرکت پیدا شود، این موضوع در رابطه با شرکت مسئولیت محدود صرفا تا میزان سرمایه ای است که در شرکت میگذارد یا باید انتقال دهد.
در این مدل از سبک شرکت باید حتما نام یکی از شرکای ضامن برده شود.
۶- شرکت مختلط سهامی
با رجوع به ماده ۱۶۲ قانون تجارت در کشور تعریف شرکت مختلط سهامی اینگونه بیان میشود که این مدل از شرکت در واقع تحت اسمی مخصوص فی مابین یک گروه شریک سهامی و شرکای ضامن تشکیل میشود.
شرکای سهامی افرادی هستند که سرمایه اولیه آنها یا به شکل سهام و یا با قطعات سهام متساوی درآمده و مسئولیت آنها تا میزان همان مقدار سرمایهای است که در شرکت مذکور دارند.
۷- شرکت تعاونی تولید و مصرف
به موجب ماده ۱۹۰ در آیین نامه قانون تجارت در کشور شرکت تعاونی تولید نوعی از شرکت است که اشخاص حقیقی و یا حقوقی برای رفع نیازمندیهای مشترک و بهبود و وضع اقتصادی و اجتماعی اعضا از طریق خودیاری و کمک متقابل و همکاری آنان موافق اصولی که در این قانون مطرح است تشکیل میشود.
در شرکت های تعاونی اعضای شرکت نباید کمتر از هفت نفر بوده و همچنین تمام و یا حداقل ۵۱% سرمایه به وسیله اعضا در اختیار تعاونی قرار میگیرد.
سه نکته وجود دارد که در رابطه با شرکت های تعاونی باید به آنها توجه کرد. در ادامه این سه مورد را بررسی میکنیم:
۱ – فقط اشخاص حقیقی حق عضویت در شرکت تعاونی را دارا هستند و همچنین شرکت تعاونی طرفا در امور مربوط به تولید و توزیع حق فعالیت دارد.
۲- به موجب ماده یک قانون تجارت در بخش تعاونی شرکت های تعاونی فقط برای رسیدن به اهداف خاصی میتوانند تشکیل و فعالیت کنند.
۳ – رعایت کردن مقررات قانونی بخش تعاون در ایجاد و فعالیت شرکت های تعاونی بخشی الزامی است، همچنین طرق فعالیت در شرکت تعاونی تولید و توزیع بر اساس همفکری فعالیتها است و به اشکال دیگر نمیتوان فعالیت نمود.
